مشخصات طرح

صفحه نخست /مقایسه تاثیر گاز انتونکس با ...
عنوان مقایسه تاثیر گاز انتونکس با رایحه درمانی اسطوخودوس بر شدت درد زایمان در زنان نخست زای بستری در بخش زایمان بیمارستان بعثت سنندج در سال 1396
نوع پژوهش پایان نامه
کلیدواژه‌ها درد زایمان، گاز انتونکس، رایحه درمانی، زنان نخست زا
چکیده زایمان یک پدیده ی طبیعی و فیزیولوژیک است و درد یکی از مراحل و جزء غیر قابل اجتناب آن می باشد. درد به معنای یک تجربه ی حسی و روانی نا خوشایند همراه با آسیب بافتی می باشد. درد زایمان یک درد حاد محسوب می شود (1). که با تحریک رسپتور های عصبی ناشی از انقباضات عضلات رحمی ایجاد می شود و به نواحی احشایی لگن و لومبو ساکرال انتقال می یابد (2). درد زایمان اغلب به عنوان یکی از شدیدترین دردها توصیف می شود این موضوع با معیارهای درجه بندی درد به اثبات رسیده است (3). زنان در لیبر انتظار دارند بی دردی موثر دریافت کنند (4). تقریبا تمام زنان با فرهنگ های مختلف در لیبر درد ناحیه شکم را تجربه می کنند و 15-75% آنها درد در ناحیه پهلو را نیز تجربه می کنند (1). درد زایمان در افراد مختلف متفاوت بوده (5) و به علت وجود احساس ترس و اضطراب و همچنین عدم تجربه، در زنان نخست زا احساس درد زایمان شدیدتر است و در مقابل زنان مولتی پار آرام تر بوده و درد زایمان را با شدت کمتری تجربه می کنند (6). درد زایمان، یک تجربه ذهنی و منحصر به فرد می-باشد که به عوامل فرهنگی، روانشناختی، بالینی، ترس، اضطراب، اعتماد به نفس، آمادگی ذهنی، الگوی انقباض رحم، گرسنگی، خستگی و فرهنگ بستگی دارد (3). درد زایمان می تواند با آزادسازی سمپاتیک و در نتیجه افزایش غلظت کاتکول آمین ها در پلاسما موجب افزایش پس بار قلبی، افزایش فشار خون و افزایش ضربان قلب گردد. و همچنین افزایش کاتکول آمین ها منجر به کاهش جریان خون رحم شده و عواقب نامطلوب نوزادی را در پی دارد. افزایش عمق تنفس و سرعت تنفس مادر در پاسخ به درد در لیبر می تواند منجر به هیپوکاپنه و انقباض عروق شود که در رحم موجب کاهش خونرسانی و در مغز موجب ایجاد حالت های سرگیجه، تهوع، سبکی سر و درد شدید می گردد. نتیجه ی افزایش سوخت و ساز بدن در پاسخ به درد، یک هیپرگلیسمی با پاسخ ضعیف انسولین می باشد که در پی آن منجر به تجزیه ی چربی ها و آزاد شدن کتون و لاکتات می شود، کتون و لاکتات حاصل از این فرایند، از بند ناف عبور کرده و اکسیژن رسانی به جنین را کاهش می دهند و چنان چه لیبر طولانی شود احتمال کاهش PH بند ناف و اسیدوز متابولیک در جنین وجود دارد .از طرفی می تواند منجر به از دست رفتن کنترل روحی_روانی مادر در حین زایمان شود که یک عامل کلیدی در ایجاد زایمان های تروماتیک و اختلالات روانی و نتایج نا مطلوب زایمان است (6, 7). ترس از درد زایمان موجب کاهش میزان زایمان طبیعی می شود که مسائل و عوارض خاصی را به دنبال دارد (5). تجربه ی زایمان قبلی و همچنین ترس و اضطراب از درد زایمان در انتخاب نوع زایمان بسیار موثر است (8). طبق مطالعات انجام شده در ایران حدود 48% از زایمان ها به طریق سزارین انجام می شود که 39/33 % آن به علت ترس از درد زایمان بوده است (9). کنترل و اداره درد لیبر و زایمان تمایل مادران را برای انجام زایمان به روش طبیعی افزایش می دهد (7). امروزه در کشور های توسعه یافته طب مکمل جهت کاهش درد زایمان طبیعی، جایگزین زایمان سزارین شده است که این موضوع در ایران بسیار کم دیده می شود (8). زنان در سراسر جهان صرف نظر از موقعیت جغرافیایی از روش های کاهش درد زایمان استقبال می کنند. تلاش-های مداومی به ویژه در کشورهای توسعه یافته در جهت کاهش درد فرایند زایمان صورت گرفته است. روش-های زیادی در سراسر دنیا توسط ارائه دهندگان خدمات سلامتی و خود زنان برای اداره درد لیبر استفاده شده است (3). به طور کلی برای تسکین درد زایمان دو روش عمده دارویی و غیر دارویی وجود دارد (7). همچنین روش های دارویی شامل : تجویز سیتمیک داروها ، بیهوشی استنشاقی ، بیهوشی عمومی و بی حسی منطقه ای می باشند (10). روش های غیر دارویی کاهش درد در لیبر شامل: ماساژ، گرم و سرد کردن، آب درمانی، هیپنوتیزم، تغییر پوزیشن، آرام سازی، آموزش تکنیک های تنفسی و حمایت فیزیولوژیکی می باشد (11). یکی از روش های دارویی کاهش درد استفاده از گاز انتونکس می باشد. این گاز در سال 1700 کشف شد (12). این گاز یک تسکین دهنده استنشاقی درد و ترکیبی از اکسیژن و نیتروس اکساید به نسبت مساوی 50-50 است. انتونکس یک گاز بدون بو، رنگ و مزه است و به راحتی توسط خود مادر استفاده می شود. اثر آرامبخش دارد و به گاز خنده معروف است (13). شروع اثر آن 30 ثانیه پس از استشمام است و حداکثر اثر آن 2 دقیقه می باشد. انتونکس با اثر روی سیستم اعصاب مرکزی و افزایش اندروفین باعث بی دردی، آرامش و سرخوشی می شود. از آنجایی که انتونکس به سرعت از طریق ریه ها دفع می شود به نظر میرسد که بر جنین اثری نداشته باشد و در بیماران کبدی و کلیوی قابل استفاده است (2, 8). گاز انتونکس در سیلندر هایی همانند گاز اکسیژن تعبیه می شود و باید در دمای اتاق نگهداری شود و میزان استفاده آن توسط مادر به میزان استنشاق در دم بستگی دارد (12, 14). گاز انتونکس بیشترین مصرف را در بین بی درد کننده های استنشاقی در امریکا دارد و در 60% خانم ها حین زایمان استفاده می شود (2). در انگلستان گاز انتونکس در 100% واحد های زایمانی موجود می باشد (12). همچنین یکی از روش های غیر دارویی کاهش درد، رایحه درمانی است. که رایحه درمانی به معنی استفاده از عصاره های گیاهی معطر و روغن های اساسی برای ماساژ در کاهش درد می باشد. مطالعات مختلف نشان داده اند که وقتی اسانس های روغنی به صورت استنشاقی مورد استفاده قرار می گیرند سبب تولید اندروفین و کاهش درد می شوند (7, 15). رایحه درمانی مهمترین بخش حواس را از طریق لمس و بو تحت تاثیر قرار می دهد. هنگامی که اسانس معطر استنشاق می شود ایمپالس بو از طریق گیرنده بویایی به مغز رسیده و منجر به آزادسازی مواد عصبی و هورمون های خاصی می شود که موجب ایجاد تغیرات جسمی و روانی می گردد (16). شیوع استفاده از طب مکمل در بارداری بین 20%-60% در جهان گزارش شده است. تا کنون شواهد و مدارکی دال بر عوارض ناشی از رایحه درمانی در بارداری و حین زایمان گزارش نشده است (11). یکی از اسانس های مورد استفاده در رایحه درمانی اسطوخودوس می باشد. از ترکیبات این گیاه لینا استات می باشد. که دارای خاصیت ضد درد، آرام بخش، ضد عفونی کننده، ضد افسردگی بوده و از ریشه ی این گیاه برای تولید داروهای ضد تشنج و از برگ آن برای کاهش درد استفاده می کنند(15). مطالعه ی وکیلیان و همکاران (2012) نشان داد که استنشاق اسانس اسطوخودوس منجر به کاهش درد زایمان می شود(17). همچنین نتایج مطالعات مختلف نشان داد که رایحه درمانی با استفاده از اسانس های معطر در کاهش درد زایمان موثر است (15, 18). در مطالعات مقایسه ای بین پتیدین و گاز انتونکس نتایج نشان داد درکاهش درد زایمان مادرانی که انتونکس استفاده می کردند رضایت بیشتری داشته (14, 19) همچنین همراه با تجربه خوشایندی برای مادر بوده است(8). مطالعه ی آگاه و همکاران (2016) نشان داد که استفاده از گاز انتونکس عارضه ای در بر ندارد (13). اگرچه طیف گسترده ای از بی دردی های زایمانی وجود دارد ولی باید جستجو در جهت یافتن بی دردی موثر و بی-خطر و بدون عوارض مادری و نوزادی باشد (3) تا مورد استقبال مادران قرار گیرد، بتوان به راحتی از آن در بخش های زایمانی کشور استفاده کرد و هزینه ی کمی برای اقتصاد جامعه پیش رو داشته باشد. با توجه به سیاست های کشوری در خصوص ترویج زایمان طبیعی و استفاده از روش های بی دردی و روش هایی که کمترین هزینه و عارضه را داشته باشد و از آنجایی که تا به حال این دو روش که استفاده از آنها شایع است مقایسه نشده اند، این مطالعه با هدف "مقایسه تاثیر گاز انتونکس با رایحه درمانی اسطوخودوس بر شدت درد زایمان در زنان نخست زا بستری در بخش زایمان بیمارستان بعثت سنندج سال 1396" طراحی شده است.
پژوهشگران بیژن نوری (مشاور آماری)، مائده شرقی چلکی (دانشجو)، اسرین کاظمی (همکار)، شعله شاه غیبی (همکار)، کریم ناصری (همکار)، روناک شاهویی (مشاور علمی)، فریبا رعنائی (مجری اصلی)